.
Je wilt met een computer aan de slag. Wat komt daar zoal bij kijken ? Het is
van belang van te voren te inventariseren wat je sterke en zwakke kanten zijn.
Spelen lichamelijke beperkingen een rol , dan zal bijvoorbeeld aan een aanpassing
van toetsenbord, muis of touchpad gedacht moeten worden.
Kun je bij tijd en wijle ontzettend onrustig worden of een epileptische aanval
krijgen, dan moet de computer zo opgesteld staan, dat hij niet gemakkelijk door
de lucht gaat.
Geheugenproblemen spelen bij hersenletsel haast altijd een rol.
Welke handelingen kun je onthouden en bij welke is het beter als je zonodig
aantekeningen kunt raadplegen. Wat denk je voor nieuws te kunnen aanleren. In
hoeverre kun je aanknopen bij al verworven kennis. Je hebt bijvoorbeeld vroeger
altijd met wordperfekt 5.1 (een vroeger veelgebruikt tekstverwerkingsprogramma
) gewerkt en past de daarin voorkomende toetscombinaties bij elk ander programma
ook toe in de verwachting dat die daar ook zullen functioneren en raakt vreselijk
gefrustreerd als dat niet het geval blijkt te zijn. Valt het je niet makkelijk
nieuwe vaardigheden aan te leren, dan is het misschien het beste met wp5.1 te
blijven werken.
P .S. Microsoft Word, wat tegenwoordig veel gebruikt wordt, heeft veel helpfuncties
voor wp5.1 gebruikers.
Stel nu dat je, alles overwegende, besluit de gok te wagen. We gaan uit van
een nieuwe computer. Gebruikte, wat oudere computers vertonen meestal mankementen
en tekortkomingen die eerstens optreden als je ze niet verwacht en verder door
de goedwillende leek niet zo simpel te verhelpen zijn. (Je koopt bijvoorbeeld
een nieuwe printer of scanner bij je wat oudere computer en kunt je vervolgens
wezenloos zoeken op die computer naar de USB-poort; die zit er gewoon niet op.
Dat neemt natuurlijk niet weg dat je ook van een wat oudere computer veel plezier
kunt hebben, zolang je maar een beetje handig kunt knutselen of zo'n knutselaar
in de buurt hebt of de beperkingen op de koop toe neemt .
Alle nieuwe computers zijn goed !! Alle processoren zijn snel genoeg en op alle harde schijven is meer dan genoeg opslagruimte. Wat veel belangrijker is, is service, ondersteuning en garantie. Idealiter is de computerzaak om de hoek en heeft de verkoper een broer, die ook hersenletsel heeft. Bezuinig niet op monitoren, toetsenborden e.d. Reken voor een pc rond de 700 euro,voor een laptop iets meer. Computerprijzen zijn vrij constant, je krijgt alleen ieder jaar 2x zoveel computer voor het zelfde geld.
Goed, nu staat dat ding daar. Monitor, muis en toetsenbord aangesloten, netstekers
erin en aangezet. Nu zijn er twee verschillende zaken.
Een computer gebruiksklaar maken is iets anders dan hem gebruiken. Voor iedereen
met niet te veel computerervaring is het handig in het begin ondersteuning te
hebben van een ervaren gebruiker. Vroeger was het probleem vaak de ingewikkeldheid
van allerlei procedures en installatievereisten, tegenwoordig is het veeleer
de overvloed aan (keuze)mogelijkheden. Het gaat er om dat we de programma's
die nodig zijn installeren en dat die makkelijk bereikbaar zijn, niet meer en
niet minder. Soms is alleen een besturingssysteem geïnstalleerd (meestal Windows),
soms een aantal extra programma's, soms helemaal niets. Er moet dus wat bij,
er moet wat af, het moet geordend worden en afgeschermd. Bepaal van te voren
wat u met de computer wilt gaan doen. Houdt het in eerste instantie simpel,
er kan altijd nog van alles bij.
P.S. Bij onderstaande beschrijving is uitgegaan van Windows XP. Omdat het een
stabiel systeem is waarbij veel beveiligingen ingesteld kunnen worden, het herstelmogelijkheden
heeft en de toegang kan beperken tot alleen de noodzakelijke mappen en programma's.
Dat geldt overigens gedeeltelijk ook voor eerdere versies van Windows. Wilt
je een ander operating system bent je vaak afhankelijk van de gespecialiseerde
kennis van één persoon. Verder wordt Windows XP bij de meeste nieuwe computers
geleverd.
Wat bijvoorbeeld nuttig kan zijn is een helppagina, waar de nodige instructies
op staan. Hoe je een aantal handelingen verricht. Nietwaar je zet de printer
aan, geeft een opdracht om te printen en er gebeurt niets. Het is handig als
er dan een hulplijstje is, waarin staat wat je moet controleren (goed aangesloten,
genoeg papier, inkt.). Zo'n handleiding is eenvoudig te maken met een tekstverwerker,
bestand opslaan en een snelkoppeling maken op het bureaublad bijv. onder de
naam "HULP BIJ PRINTER-PROBLEMEN." Eventueel uitprinten en een mapje van maken.
Het bureaublad is waarschijnlijk een goed uitgangspunt om de te gebruiken
programma's op te zetten, alsmede de helpbestanden.
Een andere mogelijkheid is het startmenu, mits grondig gereinigd van
alle overbodigheden. Ook sneltoetsen werkt soms wel, maar maak dan een
lijstje van welk toetsen welke programma's opstarten en plak dat op de computer.
Stel het systeem goed af. Wat is de beste beeldscherminstelling, welke toegankelijksopties
moeten er gebruikt worden (plak-, filter-, schakeltoetsen, muistoetsen, geluidssignalen,
vergrootglas). Met de functie schermtoetsen kunt je een toetsenbord op het scherm
plaatsen, waardoor je de letters en functietoetsen alleen nog maar hoeft aan
te wijzen.
Er is bijv. de mogelijkheid een bepaalde tekst voor te laten lezen (verteller).Helaas
nog niet in alle talen.
Een andere mogelijkheid is het volgende spraakprogramma
te downloaden.
Het bevat een zip-pakket met twee bestanden:
"speak-lite FREE", het spraakprogramma en "Nederlands", een toevoeging van een nederlandse stem, zodat de tekst minder amerikaans klinkt.
Wel even geduld hebben want het pakket is zo'n 10 mb groot.
Een klein maar handig programmaatje is "Lens".
Het vergroot een gedeelte van het scherm,zodat het beter te lezen is.
Ook het programma 'Atnotes' is erg handig. De bekende gele post-it notitieblaadjes op het bureaublad. Prima als geheugensteuntje.
Het is misschien en goed idee het aantal lettertypen te beperken. Zonder
erg heb je er opeens een paar honderd omdat allerlei programma's er kwistig
mee strooien. Selecteer er een aantal uit en maak er een proefafdruk van op
papier. Is veel makkelijker kiezen. Als alles naar tevredenheid functioneert,
de mogelijkheden tot verandering afschermen (vaak is het voldoende het configuratiescherm
uit de menu's te verwijderen). Ook de mappen met systeembestanden en programmabestanden
ontoegankelijk maken is vaak een goede zaak. Kun je niet ongewild/ongemerkt
fouten maken, die niet zo eenvoudig te herstellen zijn.
Kan met een pen en papier ook, maar een tekstverwerker heeft een aantal voordelen.
Het is eenvoudiger fouten te verbeteren, zaken te ordenen, de spelling te laten
corrigeren. Wat je uitprint is goed leesbaar, wat je opslaat, mits goed georganiseerd,
makkelijk terug te vinden. Een document mag rustig "brief aan Jan over uitstapje
en recept van haaienvinnensoep" heten. Is makkelijker terug te vinden dan "Jan.doc".
Nadeel is dat een gedrukte brief vaak onpersoonlijker
overkomt. Tekstverwerkers zijn er van eenvoudig tot geavanceerd. Simpel is het
programma 'kladblok' (notepad.exe). Soort elektrische typemachine met
geheugen en corrigeerfunctie. Iets meer mogelijkheden biedt 'wordpad'
(wordpad.exe). Deze twee worden met Windows meegeleverd.
Belangrijk is vooral een goede organisatie . Eindeloos zoeken leidt tot veel frustraties. Maak regelmatig back-ups of laat dat doen. Kan ook geautomatiseerd worden.
Zijn er te kust en te keur. Heten vaak PIM's. Ook emailprogramma's hebben vaak dergelijke funkties Zoek er één met genoeg maar niet te veel functies. Zo nodig iemand een keer alle adressen en verjaardagen e.d. laten invoeren. Vaak is het mogelijk een paar dagen van te voren te laten waarschuwen dat er iets op komst is (alert). Lijsten kunnen afgedrukt worden. Gebruik je de computer eens per week laat dan gelijk de afspraken voor de aankomende week afdrukken.
Veel pakketten hebben een combinatie van tekstverwerker, rekenblad (spreadsheet), gegevensbank (database) en nog zo wat. Voor gemiddeld gebruik meer dan genoeg. Microsoft Works wordt bij de meeste nieuwe computer meegeleverd. Open office is gratis van internet te plukken en wordt vaak bij computertijdschriften geleverd (PCWelt). Vaak zitten er voorbeelden bij van een kasboek in een spreadsheet of een database van cd's boeken en dergelijke. Ook hier geldt weer dat het gebruik vaak niet zo ingewikkeld is, maar dat het opzetten en de eerste invoer van gegevens wat meer vraagt. Een programma goed leren kennen vraagt soms veel tijd en assistentie. Neem daarom niet te veel hooi op de vork.
(ook voor mensen die niet met een computer kunnen omgaan).
Scan een verzameling foto's in en maak er een diashow van. Als je van paarden houdt, een aantal plaatjes van die dieren bij elkaar halen (internet staat er vol mee) en idem dito. Muziek verzamelen of vogelgeluiden en afspelen. Op een harddisk van enige omvang gaat een paar honderd uur aan muziek in mp3-formaat. Dit laatste kun je ook voor mensen in coma doen.
Vaak ben je door je hersenletsel en het daarbij horende geheugenverlies een gedeelte van je verleden kwijt. Je kunt daar met behulp van een computer gedeeltelijk weer zicht krijgen door informatie te verzamelen, te ordenen en weer te geven. Of en in hoeverre dat wenselijk is, is een persoonlijke aangelegenheid en niet te veralgemeniseren. Je kunt feiten verzamelen, dus bijv. foto's, diploma's, memorabele datums, brieven, ooggetuigenverslagen, vrienden en bekenden herinneringen laten opschrijven. Je kunt ook je vroeger favoriete muziek verzamelen of een vroegere hobby illustreren. Ook boeken en gedichten of songteksten zijn in overvloed te vinden. Een portretgalerij van bekenden, met naam en een korte toelichting. Ook afdrukken in klein formaat als spiekbriefje voor als je weer eens niet op een naam kunt komen.
Er zijn een aantal programma's te koop (soms erg duur) die pretenderen het geheugen te verbeteren. De één zegt er baat bij te hebben, een ander vindt het maar niks en uiteindelijk weggegooid geld. Vaak is een memoriespel in ieder geval leuk en soms nog functioneel ook (op onze website staat een voorbeeld). Iets regelmatig laten terugkeren, bijvoorbeeld een hele week het zelfde gedicht of spreuk kan ook werkzaam zijn.
Internet bevat een schat aan informatie en maakt de wereld groot, maar als je niet oppast,ook uiterst verwarrend. Er openen doorlopend nieuwe vensters die je niet gevraagd hebt en die verbergen juist weer degene die je graag wilde bekijken. Je kunt een bepaald adres maar steeds niet bereiken (opgeheven), terwijl het vroeger altijd wel kon. Je gebruikt een zoekmachine om alles over paarden te weten te komen en wordt overspoeld met informatie. Vooral met internet is het de kunst om maat te houden en is goede stuurmanskunst een vereiste.
Neem internet-rijles. Vraag net zo lang assistentie tot je je weg weet te vinden op de informatie-snelweg. Gebruik programma's die:
Internet is erg leuk, maar niet zonder gevaar. Overweeg het met een paar mensen tegelijk te doen, waaronder een ervaren gebruiker. Kun je gelijk live-chatten.
Natuurlijk is het het leukste samen met een aantal mensen rond de tafel een
spelletje te doen, maar ja, als die er niet zijn.....
Iemand die zijn computer (haast) alleen voor spelletjes gaat gebruiken, moet
zorgen voor een goede video-kaart, veel opslagruimte, goede geluidskwaliteit
of aansluiten op de geluidsinstallatie. Print van elk spel een bedieningshandleiding
uit.
Vaak is het mogelijk extra kosten vergoed te krijgen. Hetzij via de zorgverzekeraar, hetzij via de bedrijfsvereniging, hetzij via de gemeente. Aanvragen kan geen kwaad. In beroep gaan tegen een afwijzing evenmin. Geef het niet te gauw op.
www.handicap.nl: geeft veel informatie, ook over vergoedingen e.d.
www.bitje-special.hccnet.nl: de onvolprezen hobby computer club (hcc) heeft een website met veel hulpprogramma's die je gratis kunt ophalen. Ook veel praktische aanwijzingen, o.a. stappengidsen voor windows 98, windows xp en internet explorer.
www.microsoft.com/enable:
Informatie over aanpassingsmogelijkheden an windows.
Microsoft biedt ook een catalogus met hulpmiddelen voor toegankelijkheid die
gebruikt kunnen worden met de Windows-besturingssystemen. Je kunt deze catalogus
telefonisch of via de website bestellen: Microsoft Sales Information Center
One Microsoft Way Redmond, WA 98052-6393 Verenigde StatenTelefoon: +1 800 426
9400 Teksttelefoon: +1 800 892 5234
Eventuele vragen of suggesties over het bovenstaande s.v.p. schriftelijk of per e-mail, adressen alhier
Ron Biesot, webmaster